Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de toelichting op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) wordt begrotingsrechtmatigheid omschreven als:

“Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, evenals de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door het gemeenteraad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, de toereikendheid van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn”.

Afwijkingen betrekt het college in de rechtmatigheidsverantwoording. Mogelijke afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn in het onderstaande stroomschema uit de kadernota rechtmatigheid samengevat.


Overschrijding van lasten en/of investeringen
De toets op rechtmatigheid richt zich op de beschikbare lastenbudgetten en de werkelijke lasten. Uit het onderstaande gecomprimeerde overzicht van de lasten blijkt dat er ten opzichte van de begroting na wijziging op 2 programma’s overschrijdingen zijn.

Op grond van de Financiële verordening gemeente Geldrop-Mierlo 2023 zijn een aantal overschrijdingen acceptabel. In onderstaande tabel is per programma aangegeven welk deel van de overschrijding acceptabel is.

Toelichting lastenoverschrijdingen op programma’s, investeringen en projecten
Programma 1 - De mens centraal (€ 1.142.900,-)
De lastenoverschrijding wordt met name veroorzaakt door de kostenoverschrijding op de jeugdzorg. Omdat deze kostenoverschrijding veroorzaakt wordt door een open-einde regeling, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.b van de Financiele verordening. 

Programma 5 - Organisatie (€ 1.828.791,-)
Er heeft voor de voorziening pensioenen bestuurders een aanvullende storting van € 974.000 plaatsgevonden. Dit komt doordat de pensioenen per 1-1-2028 overgedragen dienen te worden aan het ABP. Het bedrag is hoger dan oorspronkelijk verwacht doordat het ABP een hogere dekkingsgraad (115,2% om 100%) hanteert en we ook het partnerpensioen dienen over te dragen. Terwijl wij alleen het ouderdomspensioen begroten. Deze berekening kan alleen bij jaareinde gemaakt worden. Omdat de lastenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.d van de Financiële verordening. Daarnaast is er een overschrijding op het gebied van de overhead. Hier staan baten tegenover en deze mogen dan ook in zijn geheel als acceptabel betiteld worden conform artikel 10.4.a van de Financiële verordening.

Begrotingsrechtmatigheid investeringen en projecten
Onderstaande investeringen en projecten zijn overschreden. De overschrijdingen zijn hieronder toegelicht.

Investering/project                                                                                                                                                              Overschrijding
CG Nieuwendijk (incl. herinrichting Heggestraat)                                                                                                      € 210.000
CG parkeerterrein Weverijmuseum WBI                                                                                                                        € 128.000
In het overzicht van investeringen en projecten staan                                                                                               € 84.000
7 kredieten met een budgetoverschrijding kleiner 
dan de rapporteringsgrens van € 50.000,-.    
Totaal overschrijdingen                                                                                                                                                               € 422.000


De investering Herinrichting Heuvel, Bezorgershof, Achter de Kerk maakt onderdeel uit van Projecten in het centrum van Geldrop t.b.v. centrumvisie Geldrop. Per saldo worden deze kredieten niet overschreden.

De investering Herinrichting Eindhovenseweg; busbaan Hooge Akker-gemeente grens, maakt onderdeel uit van "reconstructie Eindhovenseweg, gedeelte Gijzenrooiseweg-gemeentegrens Eindhoven”. Per saldo worden deze kredieten niet overschreden.

De investering herinrichting Losweg deel 1 maakt onderdeel uit van 'Herinrichting Losweg'. Per saldo worden deze kredieten niet overschreden.

De voorbereidingskredieten locaties Bezorgershof Oost (Langstraat 12), Bogardeind 43-71 en Molenstraat 2 zijn onderdeel van het project woningbouwimpuls. Per saldo worden deze kredieten niet overschreden.

Over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen
De gemeenteraad heeft op 2 februari 2026 het volgende besluit genomen: 
“Het melden van over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen in de jaarrekening wordt als tijdig beschouwd.”

In de analyse per programma bij “Wat heeft het gekost” worden de onder- en overschrijdingen op de baten en lasten toegelicht. De onderschrijdingen op de investeringen zijn toegelicht in het “Overzicht van investeringen en projecten”.
Met de toelichtingen in deze jaarrekening maken die geen onderdeel uit van de begrotingsonrechtmatigheid.

De belangrijkste over- en onderschrijdingen die niet meetellen voor de begrotingsrechtmatigheid zijn hieronder per programma opgesomd.

Programma 1 – De mens Centraal
De onderschrijdingen op de lasten betreffen het jaarrekeningresultaat 2024 van GR Senzer. De overschrijding op de baten gaat om opvang Oekraïense vluchtelingen.

Programma 2 - Sterke wijken
In dit programma is er een onderschrijding op de lasten op de combinatiefunctionaris, welzijnsinstellingen en jeugdbeleid. Daarnaast is er een onderschrijding op de baten op het gebied van de grondexploitaties door het uitblijven van verwachte grondverkopen.

Programma 4 - Toekomstbestendig Geldrop-Mierlo
De onderschrijding op de lasten is op duurzaamheid.

Programma 5 - Organisatie
 Er is een overschrijding op de ontvangsten van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds.

Bovenstaande in acht nemende is de onderschrijding van de lasten tijdig gemeld en daarmee akkoord.

Voor de toelichting op de analyse van het overzicht van baten en lasten verwijzen wij naar de programma's. In ieder programma is het na het onderdeel 'wat heeft het gekost' een analyse opgenomen. 

In de begroting is een bedrag van € 77.500,- als onvoorzien geraamd. In 2025 is deze besteed aan de verhoogde bijdrage voor de VRBZO en de bijdrage aan het VNG congres.  

In het volgende overzicht staan de incidentele lasten en baten in 2025.

Toelichting incidenteel:
De incidentele kosten vanaf € 50.000,- zijn toegelicht, met uitzondering van de hierboven genoemde die betrekking hebben op reserves. Deze staan bij de toelichtingen op de reserves. 

Tijdelijke urenuitbreiding i.v.m. crisis Oekraïne (B2025)
Extra inzet i.v.m. de crisis Oekraïne. 

Opvang van Oekraïense vluchtelingen
Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen zijn kosten gemaakt, zoals voor huisvesting en leefgeld. Daarvoor hebben we rijksbijdragen ontvangen. 

Grondexploitatie (B2025)
Zie paragraaf grondbeleid.  

Anterieure overeenkomsten
Alle baten en lasten van de anterieure overeenkomsten zijn incidenteel van aard. 

Vluchtelingenopvang
Voor de opvang van vluchtelingen zijn kosten gemaakt, zoals voor huisvesting en leefgeld. Daarvoor hebben we rijksbijdragen ontvangen. 

Extra werkbelasting team Ruimtelijke Ontwikkeling (B2023)
Tijdelijke formatie in het kader van versnelde afhandeling van vergunningen in verband met de gewijzigde termijn van afdoening van 13 naar 8 weken door de Omgevingswet. 

Omgevingsvergunningen
Werkzaamheden omgevingsvergunningen ten laste van de reserve Omgevingswet. 

Eenmalige korting op het gemeentefonds 2025
Vanaf 2025 wordt er een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten en provincies wordt ingesteld. Dit zorgt ervoor dat gemeenten in 2025 eenmalig minder algemene uitkering ontvangen dan was voorzien. Conform aanvulling begrotingscirculaire 2024 provincie mag deze lagere inkomst als incidenteel aangemerkt worden.

Extra storting voorziening pensioenen bestuurders door overdracht naar ABP
Op 1 januari 2028 worden alle wethouderspensioenen overgedragen aan het ABP. Er zal dan een waardeoverdracht moeten plaatsvinden. Op basis van een onderzoek waar wij in 2025 aan mee hebben gedaan is gebleken dat onze huidige voorziening op 2 aspecten te laag is. Ook het partnerpensioen zal overgedragen moeten worden aan het ABP en het ABP rekent met een dekkingsgraad. Deze dekkingsgraad was ten tijde van het onderzoek 15,2% hoger dan onze 100% dekking. Vanwege deze 2 aanpassingen hebben we nu een forse extra storting in deze voorziening moeten doen. 

De WNT is van toepassing op gemeente Geldrop-Mierlo. Het toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2025 € 246.000,-.

Naast de hieronder vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2025 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben ontvangen.

Rechtmatigheidsverantwoording jaarrekening 2025

Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 2 februari 2026 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 2.800.000,-. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. 

Bevinding
Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 4.101.691,- bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 2.800.000,-. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.971.691,- acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.